Ngày nước thế giới 2026: “Nước và bình đẳng giới”

Liên Hợp Quốc vừa công bố chủ đề Ngày Nước Thế giới 2026 là “Nước và bình đẳng giới”.

Nơi nào có nước chảy, nơi đó có sự bình đẳng phát triển

Cuộc khủng hoảng nước toàn cầu đang ảnh hưởng tới hàng tỷ người, song tác động không diễn ra đồng đều. Ở những khu vực thiếu nước uống sạch và điều kiện vệ sinh cơ bản, bất bình đẳng xã hội nảy sinh và kéo dài, trong đó phụ nữ và trẻ em gái thường phải gánh chịu hệ lụy nặng nề nhất.

Tại nhiều cộng đồng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, phụ nữ và trẻ em gái là những người trực tiếp đi lấy nước mỗi ngày. Họ dành hàng giờ đồng hồ di chuyển, mang vác những can nước nặng, đối mặt với rủi ro về sức khỏe và an toàn. Khi nguồn nước không bảo đảm, họ cũng là người chăm sóc các thành viên trong gia đình mắc bệnh liên quan đến nước bẩn và điều kiện vệ sinh kém. Thời gian và sức lực dành cho việc tìm kiếm nước khiến cơ hội học tập, việc làm và phát triển bản thân của phụ nữ và trẻ em gái bị thu hẹp.

Đáng chú ý, trong khi phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong quản lý và sử dụng nước ở cấp hộ gia đình và cộng đồng, họ lại thường bị hạn chế trong quá trình ra quyết định về chính sách, đầu tư và quản trị nguồn nước. Sự thiếu vắng tiếng nói của phụ nữ trong các thiết chế quản lý tài nguyên nước khiến các giải pháp đưa ra chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu thực tế của một nửa dân số.

Trên trang thông tin chính thức của UNICEF, nước được khẳng định có thể trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy bình đẳng giới, song điều đó chỉ thực sự đạt được khi các chính sách và giải pháp được xây dựng trên cách tiếp cận dựa trên quyền con người. Theo đó, quyền tiếp cận nước sạch và dịch vụ vệ sinh an toàn là quyền cơ bản của mỗi người, đồng thời là nền tảng thiết yếu cho phát triển bền vững.

Việc phụ nữ được tham gia bình đẳng ở mọi cấp độ lãnh đạo trong lĩnh vực nước từ thiết kế hệ thống cấp nước, vận hành công trình, đến hoạch định chính sách và phân bổ ngân sách,… sẽ giúp hiệu quả quản lý được nâng cao rõ rệt. Phụ nữ không chỉ là người sử dụng nước, mà còn có thể và cần trở thành kỹ sư, nhà khoa học, nông dân ứng dụng công nghệ tưới tiêu bền vững, công nhân vệ sinh môi trường và lãnh đạo cộng đồng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai liên quan đến nước và tình trạng khan hiếm tài chính ngày càng gia tăng, quản lý nguồn nước như một tài sản chung là yêu cầu cấp thiết. Điều này đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội, bao gồm cả nam giới và trẻ em trai với vai trò đồng minh, cùng chia sẻ trách nhiệm thúc đẩy nước sạch, vệ sinh và sức khỏe cho mọi người; đồng thời thay đổi những chuẩn mực và hành vi còn kìm hãm sự tiến bộ của phụ nữ và trẻ em gái.

Chỉ khi hệ thống cấp nước và vệ sinh được thiết kế bao trùm, đáp ứng nhu cầu đa dạng của các nhóm xã hội, nước mới thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững. Nơi nào có nước chảy ổn định, an toàn và được quản trị công bằng, nơi đó cơ hội học tập, việc làm, chăm sóc sức khỏe và tham gia xã hội của phụ nữ được mở rộng. Bình đẳng phát triển không phải là khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng từng công trình nước sạch, từng nhà vệ sinh đạt chuẩn, từng chính sách lắng nghe và tôn trọng tiếng nói của phụ nữ.

Ngày Nước Thế giới 2026: “Nước và bình đẳng giới”

Chủ đề Ngày Nước Thế giới 2026 với tên gọi “Nước và bình đẳng giới” nhấn mạnh mối liên hệ trực tiếp giữa quyền tiếp cận nước sạch và việc thu hẹp khoảng cách giới. Nước uống an toàn và dịch vụ vệ sinh đầy đủ không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững số 6 về nước sạch, vệ sinh và Mục tiêu số 5 về bình đẳng giới.

Chiến dịch toàn cầu năm 2026 do UNICEF và UN Women chủ trì, phối hợp với hơn 30 thành viên và đối tác của UN-Water, hướng tới lan tỏa thông điệp và huy động hành động cụ thể từ các chính phủ, tổ chức, doanh nghiệp, trường học và từng cá nhân. Trọng tâm là đặt phụ nữ và trẻ em gái vào trung tâm của các giải pháp về nước.

Các thông điệp truyền thông nhấn mạnh rằng, mặc dù đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong mở rộng dịch vụ cấp nước và vệ sinh, phụ nữ và trẻ em gái vẫn đang gánh vác trách nhiệm không cân xứng trong lĩnh vực này. Việc thiếu đại diện của họ trong các cơ chế quản trị nước làm giảm tính toàn diện và hiệu quả của chính sách.

Sự kiện cấp cao kỷ niệm Ngày Nước Thế giới 2026 và Lễ ra mắt Báo cáo Phát triển Nguồn nước Thế giới năm 2026 của Liên Hợp Quốc sẽ diễn ra ngày 23/3/2026 tại Venice, Ý. Với chủ đề “Nước và Giới tính – Nơi nào nước chảy, nơi đó bình đẳng nảy nở”, sự kiện sẽ công bố những phát hiện và khuyến nghị chính sách quan trọng, đồng thời tạo diễn đàn đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, tổ chức xã hội và khu vực tư nhân.

Mục tiêu của sự kiện là đặt bình đẳng giới trở thành trụ cột của an ninh nguồn nước, tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững. Đồng thời, chương trình cũng hướng tới nâng cao vai trò lãnh đạo và tiếng nói của phụ nữ trong quản lý, cung cấp dịch vụ và ra quyết định liên quan đến nước ở mọi cấp độ.

Thông điệp xuyên suốt của Ngày Nước Thế giới 2026 là: Nước không chỉ là tài nguyên tự nhiên, mà còn là yếu tố quyết định cơ hội phát triển. Khi phụ nữ và trẻ em gái được tham gia bình đẳng vào các quyết định về nước, hệ thống cấp nước và vệ sinh sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu của cộng đồng, góp phần cải thiện sức khỏe, nâng cao chất lượng giáo dục, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và củng cố sự gắn kết xã hội.

Trong bối cảnh toàn cầu còn nhiều thách thức, từ khan hiếm nước đến biến đổi khí hậu và bất bình đẳng kéo dài, việc bảo đảm quyền tiếp cận nước sạch cho mọi người là yêu cầu cấp thiết. Ngày Nước Thế giới 2026 là dịp để nhắc nhở rằng, nơi nào có nước chảy bền vững và được quản trị công bằng, nơi đó bình đẳng giới có cơ hội nảy nở; và khi bình đẳng được thúc đẩy, nước sẽ trở thành nguồn lực cho tương lai thịnh vượng của toàn nhân loại.

Khiêm Anh