Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo nhiệm vụ tiêu thoát nước cho thành phố Cảng. (Ảnh: Thoát nước Hải Phòng)
Áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu
Theo thống kê, lượng mưa trung bình hằng năm tại Hải Phòng dao động từ 1.650mm đến 1.800mm, trong đó khoảng 80 – 85% tập trung vào giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm. Tuy nhiên, dưới tác động của biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan đang xuất hiện với tần suất dày đặc và khó lường hơn.
Nếu như trước đây, những trận mưa trên 100mm chỉ xuất hiện khoảng 2 năm/lần thì hiện nay gần như năm nào cũng xảy ra. Cá biệt có những trận mưa vượt ngưỡng 250mm, trút xuống thành phố trong thời gian ngắn, khiến nhiều tuyến phố nhanh chóng chìm trong biển nước. Trong khi đó, triều cường kết hợp nước lũ có thời điểm dâng trên 4,5m, tạo áp lực rất lớn lên hệ thống tiêu thoát nước đô thị.
Đối với Hải Phòng, thành phố Cảng hiện có mật độ sông ngòi tự nhiên lớn nhất khu vực đồng bằng Bắc Bộ, với khoảng 4km sông/km². Thành phố được bao bọc bởi 6 con sông lớn gồm: Bạch Đằng, Cấm, Lạch Tray, Văn Úc, Thái Bình và Hóa. Địa hình tương đối thấp cùng ảnh hưởng trực tiếp của chế độ thủy, hải văn khiến công tác thoát nước luôn đối mặt nhiều thách thức.
Trong khi đó, hệ thống thoát nước hiện hữu vẫn còn thiếu đồng bộ, đan xen giữa cũ và mới. Phần lớn vẫn là hệ thống thoát nước chung, vừa tiếp nhận nước mưa vừa thu gom nước thải sinh hoạt. Nhiều tuyến mương hở bị san lấp, thu hẹp dòng chảy; diện tích hồ điều hòa còn rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 0,6% diện tích đất xây dựng đô thị và thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn đô thị loại I.
Hơn nữa, tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số tăng mạnh trong khi hạ tầng thoát nước chưa phát triển tương xứng cũng khiến nguy cơ ngập úng ngày càng gia tăng. Không ít công trình được đầu tư theo hướng xử lý tình huống cục bộ trước mắt, chưa tạo thành một hệ thống đồng bộ đủ sức chống chịu với những trận mưa cực đoan do biến đổi khí hậu gây ra.
Chủ động từ sớm, sẵn sàng cho mùa mưa bão 2026
Trước những diễn biến khó lường của thiên tai, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng đã xây dựng các phương án vận hành tiêu thoát nước theo hướng chủ động, linh hoạt trong mùa mưa bão năm 2026.
Theo Phó Tổng Giám đốc Công ty Nguyễn Hữu Hiếu, doanh nghiệp đã tăng cường công tác duy tu, quản lý và vận hành hệ thống thoát nước nhằm phát huy tối đa hiệu quả các công trình hiện hữu.
Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Nguyễn Hữu Hiếu chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo “Giải pháp cấp thoát nước ứng phó biến đổi khí hậu” trong khuôn khổ Hội nghị BCH Chi hội Cấp Thoát nước miền Bắc lần thứ I, Nhiệm kỳ 2025 – 2028.
Từng miệng cống, hố ga được công nhân khẩn trương thu gom bùn rác; nhiều tuyến kênh, mương được nạo vét, khơi thông dòng chảy trước mùa mưa. Những công việc thầm lặng diễn ra dưới lòng đất, dọc các tuyến phố hay ven dòng kênh đã phần nào tạo nên “mạch thoát nước” thông suốt cho thành phố Cảng.
Song song với đó, công ty ưu tiên nguồn vốn để cải tạo các tuyến cống cũ xuống cấp, nâng cấp hệ thống thoát nước tại những khu vực thường xuyên ngập úng. Các dự án hạ tầng kỹ thuật đang thi công cũng được đẩy nhanh tiến độ, thực hiện đấu nối đồng bộ nhằm bảo đảm khả năng tiêu thoát nước.
Đặc biệt, nhiều “điểm nghẽn” ngập lụt tại khu vực trung tâm như đô thị cũ phường Hải An, khu vực 312 Hùng Vương hay trục Tô Hiệu – Hồ Sen – Chùa Hàng đang được đề xuất lập dự án thoát nước riêng để xử lý căn cơ.
Không chỉ tập trung vào hạ tầng, Công ty còn chủ động theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn, cập nhật thông tin thời tiết từ sớm, từ xa để xây dựng các kịch bản ứng phó cụ thể. Việc chuẩn bị trước nhiều phương án giúp thành phố chủ động hơn trong công tác điều tiết, giảm thiểu nguy cơ ngập sâu khi xảy ra mưa lớn kết hợp triều cường.
Hướng tới đô thị thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu
Từ thực tiễn công tác chống ngập tại Hải Phòng, ông Nguyễn Hữu Hiếu đã đề xuất nhiều giải pháp tại hội thảo “Giải pháp cấp thoát nước ứng phó biến đổi khí hậu” trong khuôn khổ Hội nghị BCH Chi hội Cấp Thoát nước miền Bắc lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2028.
Theo đó, một trong những định hướng quan trọng là quy hoạch đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng và triều cường. Các tỉnh thành cần đẩy mạnh xây dựng, cải tạo các hồ điều hòa, tăng diện tích không gian xanh, sử dụng vật liệu thấm nước cho hè phố, công viên và khu dân cư theo mô hình “đô thị bọt biển”.
Bên cạnh đó, chú trọng nâng cấp hạ tầng kỹ thuật thoát nước theo hướng hiện đại, tăng khả năng chống chịu trước các trận mưa cực đoan; lắp đặt thêm các trạm bơm công suất lớn tại vùng trũng thấp và ứng dụng công nghệ tự động hóa, quan trắc, cảnh báo sớm để nâng cao năng lực vận hành.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng, chống ngập không còn là câu chuyện riêng của ngành Thoát nước mà đã trở thành bài toán phát triển đô thị bền vững. Những giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến nâng cao ý thức cộng đồng sẽ là nền tảng để Hải Phòng chủ động thích ứng trước những “phép thử” khắc nghiệt của thiên nhiên trong thời gian tới.
Khiêm Anh
