Công tác quản lý, bàn giao và phân định thẩm quyền quản lý tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch đang đứng trước điểm “nghẽn” thể chế, bộc lộ những “chồng chéo pháp lý” giữa các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.
Bộ Xây dựng vừa ban hành Công văn số 2093/BXD-KCHT gửi Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La, trả lời kiến nghị của cử tri địa phương sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV liên quan đến việc giao tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch và phân định thẩm quyền quản lý trong lĩnh vực hạ tầng cấp nước.
Công văn của Bộ Xây dựng mở ra cơ hội nhìn lại mọt số vấn đề pháp lý, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực thiết yếu bậc nhất – cấp nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất.
Công trình cấp nước sinh hoạt xã Mường Sại – Sơn La. Ảnh: Huỳnh Văn
Nghị định “chồng chéo” và thiếu thống nhất
Cử tri tỉnh Sơn La đặt ra câu hỏi then chốt: liệu các quy định hiện hành về giao tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch có thống nhất hay không?
Cử tri tỉnh Sơn La đề nghị sửa đổi một số nội dung tại Nghị định số 117/2007/NĐ-CP ngày 11/7/2007 của Chính phủ về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch (đã được sửa đổi, bổ sung), và Nghị định số 43/2022/NĐ-CP ngày 24/6/2022 về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch nhằm bảo đảm thống nhất quy định về việc giao tài sản hạ tầng cấp nước sạch.
Bộ Xây dựng trong phản hồi chính thức ghi nhận ý kiến của UBND tỉnh Sơn La và cho biết sẽ tiếp tục rà soát, báo cáo Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 117/2007/NĐ-CP; đồng thời nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan trong quá trình xây dựng Dự án Luật Cấp, Thoát nước nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật về tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch.
Phân cấp quản lý: Thực tiễn còn nhiều bất cập
Một nội dung kiến nghị khác của cử tri Sơn La là mở rộng thẩm quyền ký thỏa thuận dịch vụ và phê duyệt kế hoạch cấp nước cho UBND cấp xã.
Cử tri Sơn La đề nghị sửa đổi, bổ sung Nghị định số 140/2025/NĐ-CP theo hướng cho UBND cấp xã ký thỏa thuận dịch vụ cấp nước trong trường hợp công trình chỉ cấp nước trong phạm vi một xã, phường; đồng thời cho phép UBND cấp tỉnh ủy quyền cho UBND cấp xã chủ trì ký thỏa thuận dịch vụ, phê duyệt kế hoạch phát triển cấp nước, kế hoạch cấp nước an toàn khi công trình có phạm vi cấp nước từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng nhấn mạnh rằng theo Nghị định số 140/2025/NĐ-CP, hiện nay:
UBND cấp tỉnh ký thỏa thuận thực hiện dịch vụ cấp nước, phê duyệt kế hoạch phát triển cấp nước đối với công trình có phạm vi cấp nước trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên.
UBND cấp xã thực hiện đối với công trình có phạm vi trong một đơn vị hành chính cấp xã.
Lập luận của Bộ Xây dựng dựa trên thực tế: đa số công trình cấp nước nông thôn và đô thị có liên kết vùng, đòi hỏi năng lực quản lý chuyên môn cao, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số – điều mà nhiều xã khó đáp ứng khi thiếu nhân lực chuyên ngành. Việc tập trung thẩm quyền ở cấp tỉnh được coi là nhằm giảm thủ tục hành chính, tránh phân tán nguồn lực và đảm bảo giám sát hiệu quả hơn. Nhất là trong bối cảnh khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, năng lực quản lý cấp nước tại cấp xã nhiều nơi còn hạn chế, đa số không có cán bộ chuyên ngành cấp, thoát nước.
Theo Bộ Xây dựng, năng lực quản lý cấp nước tại cấp xã nhiều nơi còn hạn chế.
Tại Công văn số 2093/BXD-KCHT, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát kiến nghị của tỉnh Sơn La trong quá trình xây dựng Dự án Luật Cấp, Thoát nước và các nghị định hướng dẫn.
Việc rà soát, sửa đổi các quy định về giao tài sản và phân cấp quản lý không chỉ là đòi hỏi pháp lý, mà còn là vấn đề nhạy cảm đối với quyền lợi người dân và hiệu quả vận hành hệ thống cấp nước sạch, nhất là tại các địa bàn nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa như Sơn La.
Vy Anh
