Theo dự báo, từ giữa tháng 3 năm nay, tình trạng xâm nhập mặn trên các sông sẽ gia tăng mạnh. (Ảnh minh họa)
Theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, từ giữa tháng 3 năm nay, tình trạng xâm nhập mặn trên các sông sẽ gia tăng mạnh, đặc biệt trong các kỳ triều cường tháng 3 và tháng 5. Đồng thời, khu vực Đông Nam Bộ có nguy cơ xảy ra hạn hán cục bộ trong các tháng 3 và 4, dẫn đến thiếu nước sinh hoạt và sản xuất. Những diễn biến này được đánh giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, nhất là các vùng ven đô và khu vực sản xuất nông nghiệp vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn nước mặt.
Ưu tiên bảo vệ nguồn nước ngọt
UBND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước, độ mặn và tình hình hạn hán để chủ động điều chỉnh phương án vận hành các công trình thủy lợi. Các đơn vị quản lý công trình phải tổ chức vận hành linh hoạt hệ thống cống, đập, trạm bơm, ưu tiên bảo vệ nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp và nhu cầu sinh hoạt của người dân trong suốt mùa khô.
Một trong những giải pháp trọng tâm là tăng cường trữ nước ngọt trong hệ thống kênh mương, ao hồ và các công trình thủy lợi hiện có. Việc trữ nước sớm được xem là biện pháp then chốt nhằm hạn chế rủi ro thiếu nước khi bước vào cao điểm mùa khô. Thành phố cũng yêu cầu thường xuyên kiểm tra hệ thống cống ngăn mặn, giữ nước ngọt để kịp thời điều chỉnh khi có tình huống bất thường.
Các địa phương phải rà soát toàn bộ diện tích sản xuất nông nghiệp có nguy cơ thiếu nước, đặc biệt là các vùng trồng lúa, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Trên cơ sở đó, cần xây dựng phương án cấp nước phù hợp, đồng thời tính toán chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại những khu vực không đảm bảo nguồn nước. Đây là bước đi nhằm giảm thiểu thiệt hại do hạn hán kéo dài, đồng thời giúp nông dân chủ động hơn trong sản xuất.
Bố trí lực lượng trực vận hành
Đối với các đơn vị khai thác công trình thủy lợi, thành phố yêu cầu bố trí lực lượng trực vận hành trong suốt mùa khô, theo dõi mực nước và độ mặn để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Việc bảo đảm cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng ven đô, được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Song song với các giải pháp kỹ thuật, UBND TP. Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền. Người dân được khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm, dự trữ nước sinh hoạt trong những thời điểm nguồn nước suy giảm. Các cơ quan truyền thông được đề nghị tăng cường thông tin về tình hình hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn để cộng đồng kịp thời nắm bắt và chủ động ứng phó.
Công văn của UBND TP. Hồ Chí Minh cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục triển khai nghiêm phương án phòng chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn đã được ban hành từ đầu năm 2026. Đây không chỉ là bước đi chủ động nhằm giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh, mà còn giúp hạn chế những tác động tiêu cực nếu tình trạng khô hạn và xâm nhập mặn diễn biến phức tạp hơn trong thời gian tới.
Tại nhiều khu vực ngoại thành, cán bộ thủy nông đã tiến hành kiểm tra thực địa, rà soát bản đồ nguồn nước để xây dựng phương án ứng phó. Những hoạt động này cho thấy sự chuẩn bị nghiêm túc và quyết tâm của thành phố trong việc bảo vệ nguồn nước ngọt, vốn là yếu tố sống còn đối với sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Các cơ quan truyền thông cũng được đề nghị tăng cường thông tin về tình hình hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, giúp người dân nắm bắt kịp thời diễn biến để có biện pháp ứng phó phù hợp. Sự chủ động của cộng đồng không chỉ giúp giảm áp lực cho hệ thống cấp nước mà còn góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên nước một cách bền vững.
Thực tế cho thấy, hạn hán và xâm nhập mặn không còn là hiện tượng bất thường mà đang trở thành thách thức thường xuyên đối với TP. Hồ Chí Minh cũng như nhiều địa phương khác ở khu vực phía Nam. Do đó, việc triển khai các giải pháp ứng phó không chỉ mang tính cấp bách mà còn cần được xem là chiến lược lâu dài.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, việc chủ động ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là chiến lược lâu dài của TP. Hồ Chí Minh. Những giải pháp đồng bộ từ trữ nước ngọt, vận hành linh hoạt công trình thủy lợi, đến tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng sẽ góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Tường Thư
