Nhà máy điện rác BIWASE tiến đến đích sau 16 tháng khởi công

16 tháng dựng nên một nhà máy điện rác

Tại Khu liên hợp xử lý chất thải BIWASE E.T.S, phường Chánh Phú Hòa, TP.HCM, những ngày giữa tháng 11/2026, hàng trăm kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài với công việc lắp đặt thiết bị, đường ống và hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật của Nhà máy điện rác công suất 12 MW.

Giữa những kết cấu thép đồ sộ, hệ thống lò đốt, lò hơi và những đường ống công nghệ đan xen, không dễ nhận ra số lượng lớn người lao động đang làm việc ở nhiều vị trí khác nhau. Có những nhóm công nhân ở sâu bên trong thiết bị, có nhóm thực hiện các công đoạn đấu nối, kiểm tra, căn chỉnh trước khi đưa hệ thống vào chạy thử.

Nhà máy điện rác BIWASE tiến đến đích sau 16 tháng khởi công- Ảnh 1.

Chỉ 16 tháng sau ngày khởi công, dự án Điện rác BIWASE  với nhiều thiết bị và yêu cầu kỹ thuật phức tạp đã chuẩn bị khánh thành.

Ít ai nghĩ rằng công trường có quy mô như vậy mới được khởi công ngày 26/6/2025. Chỉ sau 16 tháng, nhiều hạng mục quan trọng đã tiến sát giai đoạn hoàn thành, một tiến độ đáng chú ý đối với công trình công nghiệp có nhiều thiết bị và yêu cầu kỹ thuật phức tạp.

Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 1.150 tỷ đồng, được triển khai theo quy mô phát điện 24 MW. Giai đoạn đầu xây dựng nhà máy công suất 12 MW, dự kiến xử lý khoảng 500 tấn rác mỗi ngày.

Đây là bước phát triển tiếp theo sau khi BIWASE đưa nhà máy điện rác công suất 5 MW vào hoạt động từ tháng 1/2024. Kinh nghiệm từ công trình trước trở thành một trong những nền tảng để doanh nghiệp tổ chức triển khai dự án mới với quy mô lớn hơn.

Ông Nguyễn Văn Công, Giám sát trưởng công trường cho biết, có thời điểm gần 500 người thuộc khoảng 14 nhà thầu cùng làm việc tại dự án. Mỗi đơn vị phụ trách một khu vực hoặc công đoạn chuyên môn. Khó khăn lớn nhất là phối hợp để các hạng mục có thể triển khai đồng thời mà không cản trở lẫn nhau.

“Không phải cứ có tiền là làm nhanh được”, ông Công chia sẻ, bởi ngoài nguồn vốn và thiết bị, tiến độ công trình phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức thi công. Một thiết bị lắp đặt chậm có thể ảnh hưởng đến việc đấu nối đường ống, kéo cáp điện hoặc hoàn thiện phần xây dựng xung quanh. Vì vậy, người điều hành phải liên tục rà soát từng đầu việc, bố trí nhân lực và xử lý những vướng mắc phát sinh ngay tại hiện trường.

Đến nay, nhiều hạng mục quan trọng của dự án đã hoàn thành 95% – 100% như đường ống kết nối lò hơi với hệ thống xử lý khí; Ở nhà turbine, phần xây dựng và kết cấu bao che đạt 98%. Tổ máy turbine, hộp số và máy phát điện đạt 95% khối lượng lắp đặt. Các thiết bị chính đã được đưa vào vị trí, đội ngũ kỹ thuật tiếp tục căn chỉnh, hoàn thiện đường ống kết nối và hệ thống điều khiển.

Riêng khu vực lò đốt, phần xây dựng thô hoàn thành, thiết bị lò đốt đạt 87%, vỏ lò và quạt cấp oxy đạt 95%. Hệ thống tủ điện phục vụ một số thiết bị quan trọng cũng đã được lắp đặt.

Đáng chú ý, toàn bộ thiết bị chính của lò đốt, lò hơi và nhà turbine đã được đưa đến công trường. Những tỷ lệ hoàn thành từ 95 – 100% ở nhiều hạng mục giải thích vì sao ông Công tin tưởng vào khả năng đưa dự án tới giai đoạn vận hành trong thời gian tới. Tuy nhiên, ông cũng nhìn nhận rằng những phần việc cuối cùng không đơn giản. Các hệ thống cơ khí, điện, nước và điều khiển phải được kết nối đồng bộ, thử nghiệm đạt yêu cầu trước khi nhà máy có thể hoạt động.

Công trường vì thế vẫn duy trì cường độ thi công cao. Cùng với tiến độ, an toàn lao động được đặt thành yêu cầu thường xuyên. Ông Công cho biết các nhà thầu tổ chức nhắc nhở an toàn vào đầu ngày làm việc. Những công nhân làm việc trên cao phải đáp ứng yêu cầu sức khỏe và được kiểm tra trước khi lên vị trí thi công.

Nhà máy điện rác BIWASE tiến đến đích sau 16 tháng khởi công- Ảnh 2.

Ông Nguyễn Văn Công (mũ trắng) lấy công trường làm nhà.

Chủ tịch HĐQT BIWASE Nguyễn Văn Thiền cũng thường xuyên có mặt tại công trường để kiểm tra tiến độ, trao đổi với các đơn vị thi công và động viên người lao động. Theo ông Công, sự quan tâm trực tiếp của lãnh đạo doanh nghiệp vừa là nguồn động viên cũng nâng cao trách nhiệm của CBCNV trên công trường, đồng thời giúp các vướng mắc được xử lý nhanh hơn.

Giữ nước và khí thải trong vòng kiểm soát

Theo ông Công, nguyên lý hoạt động của nhà máy bắt đầu từ khu tiếp nhận rác. Rác được tập kết, đảo trộn bằng hệ thống cầu trục gầu ngoạm, sau đó đưa qua phễu cấp liệu vào buồng đốt.

Quá trình đốt được kiểm soát bằng hệ thống cảm biến để duy trì nhiệt độ phù hợp. Nhiệt sinh ra được thu hồi tại lò hơi, tạo hơi nước áp suất cao dẫn đến turbine. Khi turbine quay, máy phát điện chuyển năng lượng cơ học thành điện năng.

Với công nghệ này, phần chất thải được đưa vào đốt trở thành nguồn nguyên liệu tạo năng lượng. Tuy nhiên, quá trình đốt rác cũng phát sinh khí thải, tro xỉ và các dòng nước thải. Nếu không được thu gom, xử lý đúng quy trình, những chất thải thứ cấp ấy có thể gây tác động đến môi trường.

Đối với lĩnh vực cấp, thoát nước, hệ thống nước của nhà máy là một phần đặc biệt quan trọng, ông Công khẳng định và cho biết thêm: Trước hết là nước phục vụ lò hơi. Để bảo đảm chất lượng hơi cấp cho turbine, nguồn nước phải qua xử lý, loại bỏ các thành phần có thể gây đóng cặn, ăn mòn hoặc ảnh hưởng đến thiết bị. Khi hơi nước đi qua turbine, phần hơi sau khi thực hiện công việc được đưa về hệ thống ngưng tụ. Nước ngưng được thu hồi để tiếp tục tham gia chu trình nhiệt. Đồng thời, nhà máy sử dụng hệ thống nước làm mát tuần hoàn nhằm giải nhiệt cho các thiết bị.

Dẫn chúng tôi tìm hiểu khu vực tháp giải nhiệt, ông Công giải thích nước sau khi nhận nhiệt được đưa đến hệ thống làm mát. Các quạt và thiết bị trao đổi nhiệt giúp giảm nhiệt độ nước, sau đó nước được bơm trở lại phục vụ quá trình vận hành.

Cách tổ chức này giúp hạn chế việc phải liên tục sử dụng nước mới cho toàn bộ nhu cầu làm mát. Nhưng để chu trình hoạt động ổn định, hệ thống bơm, đường ống, thiết bị điều khiển và các công trình phụ trợ phải hoàn thiện đồng bộ.

Nhà máy điện rác BIWASE tiến đến đích sau 16 tháng khởi công- Ảnh 3.

Tháp giải nhiệt của nhà máy.

Ngoài nước tuần hoàn, quá trình xử lý rác và vận hành lò hơi còn phát sinh các dòng nước cần được thu gom riêng để xử lý.

Theo ông Công, nước rỉ rác và nước thải công nghệ từ nhà máy được dẫn về khu vực thu gom, lưu chứa, sau đó chuyển đến hệ thống xử lý nước thải hiện hữu của Khu liên hợp xử lý chất thải. Đối với những dòng nước có nhiệt độ cao, nước phải được hạ nhiệt trước khi bơm về nơi xử lý.

Đây là một công đoạn quan trọng bởi nước thải phát sinh từ các quá trình công nghiệp có thể mang những đặc tính khác nhau. Nước rỉ rác chứa nhiều thành phần ô nhiễm, trong khi nước xả từ hệ thống lò hơi hoặc các công đoạn sử dụng hóa chất có thể có nhiệt độ, độ khoáng và tính chất hóa học khác biệt.

Nếu đưa các dòng nước ấy vào hệ thống xử lý mà không kiểm soát phù hợp, hiệu quả xử lý có thể bị ảnh hưởng. Bởi vậy, việc thu gom, điều hòa và kiểm soát đặc tính nước thải trước khi xử lý cần được thực hiện chặt chẽ.

Ông Công cho biết Khu liên hợp đã có công trình xử lý nước thải phục vụ các hoạt động xử lý chất thải từ trước. Nhà máy điện rác mới được kết nối với hạ tầng này, thay vì phải xây dựng một hệ thống xử lý nước thải độc lập cho toàn bộ công trình.

Sau xử lý, nước được tận dụng trở lại cho những nhu cầu phù hợp trong khu liên hợp, trong đó có tưới cây và phục vụ một số hoạt động phụ trợ. Việc tái sử dụng giúp giảm lượng nước cần khai thác bổ sung, đồng thời hạn chế lượng nước thải phải đưa ra môi trường.

Dù vậy, hiệu quả của giải pháp phải được kiểm chứng bằng chất lượng nước sau xử lý và điều kiện sử dụng thực tế. Một hệ thống có khả năng tuần hoàn nước chỉ phát huy giá trị môi trường khi toàn bộ quá trình thu gom, xử lý và tái sử dụng được vận hành đúng thiết kế.

Cùng với nước thải, khí thải là vấn đề không thể xem nhẹ đối với một công trình đốt rác phát điện.

Theo thiết kế công nghệ, khí sinh ra từ quá trình đốt được dẫn qua hệ thống thu hồi nhiệt và các công đoạn xử lý trước khi thoát ra ống khói. Hệ thống tháp điều hòa, thiết bị xử lý và lọc bụi túi vải có nhiệm vụ kiểm soát bụi, các thành phần ô nhiễm trong khí thải.

Ông Công cho biết việc theo dõi thông số khí thải và nước thải được đặt ra ngay trong quá trình xây dựng công trình. Hệ thống quan trắc sẽ giúp đơn vị vận hành phát hiện những biến động bất thường, từ đó điều chỉnh công nghệ và thực hiện các yêu cầu quản lý môi trường.

Với BIWASE, yêu cầu bảo vệ môi trường còn gắn với mục tiêu tận dụng các nguồn tài nguyên có thể thu hồi từ rác.

Tại Hội nghị Phát triển Bền vững 2026 của Forbes Việt Nam, ông Nguyễn Văn Thiền cho rằng chất thải cần được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên có thể khai thác, tái sử dụng. Nhưng để biến rác thành sản phẩm có giá trị, doanh nghiệp phải giải quyết nhiều khó khăn từ khâu đầu vào. “Chúng tôi chỉ mong phân loại rác tại nguồn”, ông Thiền bày tỏ.

Theo ông, nếu rác sinh hoạt được đưa đến nhà máy trong tình trạng trộn lẫn, doanh nghiệp phải dành thêm nhân lực, thiết bị và thời gian để phân loại. Chi phí của riêng công đoạn này có thể chiếm 30 – 40% chi phí trước xử lý.

Rác không được phân loại còn khiến vật liệu có khả năng tái chế bị nhiễm bẩn, làm tăng công đoạn làm sạch và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Trong khi đó, giá thành sản phẩm tái chế thường khó cạnh tranh với sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu thông thường.

Từ thực tế ấy, ông Thiền kiến nghị cần có chính sách hỗ trợ sản xuất xanh và thúc đẩy thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế, đặc biệt là những vật liệu có thể sử dụng trong các công trình xây dựng phù hợp tiêu chuẩn kỹ thuật.

Quan điểm này cũng lý giải hướng phát triển của Khu liên hợp xử lý chất thải BIWASE. Rác hữu cơ được tận dụng sản xuất phân bón, phần chất thải phù hợp đưa vào lò đốt thu hồi năng lượng, tro xỉ được nghiên cứu tái chế thành vật liệu xây dựng. Song hành với đó là hệ thống xử lý nước thải và khí thải nhằm hạn chế những tác động phát sinh trong quá trình sản xuất.

Sau hơn 16 tháng từ ngày khởi công, hình hài một công trình công nghiệp có quy mô lớn đã hiện rõ. Tiến độ đạt 95 – 100% ở nhiều hạng mục quan trọng cho thấy khối lượng thi công đáng kể mà tập thể kỹ sư, công nhân và các nhà thầu đã thực hiện trong thời gian tương đối ngắn.

Khi dòng rác được chuyển thành điện năng, nước được thu gom và tái sử dụng đúng quy trình, khí thải được kiểm soát theo yêu cầu môi trường, công trình mới thực sự phát huy đầy đủ giá trị đầu tư, đó cũng là mong muốn của người BIWASE.

Mai Thanh

Tác giả:

đ

Các bài viết liên quan