Quá trình phát triển đô thị, công nghiệp, giao thông và hạ tầng xã hội đang tạo sức ép lớn lên hệ thống thoát nước tại Đồng Nai. Nhiều khu vực hình thành khu dân cư, khu công nghiệp, dự án giao thông mới, trong khi hạ tầng thoát nước hiện hữu tại một số nơi chưa được đầu tư hoàn chỉnh hoặc thiếu đồng bộ.
Hệ thống thoát nước của TP. Đồng Nai đang chịu sức từ quá trình phát triển của đô thị.
Thực tế này khiến tình trạng ngập cục bộ dễ xuất hiện khi xảy ra mưa lớn, nhất là tại các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ xây dựng tăng, bề mặt thấm nước tự nhiên bị thu hẹp. Tại một số vị trí, hệ thống cống, mương có tiết diện nhỏ, không còn đáp ứng yêu cầu tiêu thoát nước trong điều kiện lượng mưa lớn và dòng chảy mặt gia tăng.
Theo UBND TP. Đồng Nai, trước thời điểm hợp nhất, trên địa bàn tỉnh Bình Phước cũ đã đầu tư khoảng 800 km đường ống và cống thoát nước. Trong khi đó, tại địa bàn Đồng Nai cũ, đến năm 2025 vẫn còn khoảng 19 điểm ngập đang tiếp tục được xử lý.
Tình trạng ngập không chỉ xảy ra tại khu vực đô thị mà còn xuất hiện ở một số vùng nông thôn. Một số khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng gồm các tuyến ĐT.774, ĐT.774B, một số vị trí trên quốc lộ 1, khu vực dọc sông Thao, sông Buông, suối Ông Quế và tuyến ĐT.769. Riêng các điểm ngập trên QL51 và đường Bùi Văn Hòa đã được UBND thành phố chỉ đạo các đơn vị liên quan kiểm tra, xác định nguyên nhân và đề xuất phương án xử lý.
Trong bối cảnh đó, kế hoạch khắc phục tình trạng ngập nước khi mưa lớn trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 – 2030 được xây dựng theo hướng xử lý đồng thời cả hạ tầng, quản lý và ý thức cộng đồng. Trọng tâm không chỉ là ứng phó sau các trận mưa lớn, mà còn từng bước nâng năng lực thoát nước theo lưu vực, phù hợp với tốc độ phát triển đô thị và diễn biến thời tiết cực đoan.
Theo kế hoạch, Đồng Nai tập trung triển khai 3 nhóm giải pháp chính gồm tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, đầu tư nâng cấp hạ tầng thoát nước và tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực chống ngập.
Về hạ tầng, thành phố sẽ rà soát tổng thể hiện trạng hệ thống cống, mương theo từng lưu vực thoát nước. Việc rà soát nhằm xác định các khu vực quá tải, tắc nghẽn, thiếu đồng bộ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu tiêu thoát nước khi mưa lớn. Trên cơ sở đó, các vị trí xung yếu sẽ được lập kế hoạch đầu tư, cải tạo, nâng cấp theo mức độ cấp bách.
Các tuyến cống, mương có tiết diện nhỏ sẽ được xem xét mở rộng để tăng khả năng tiêu thoát nước. Công tác nạo vét, duy tu, bảo trì hệ thống cống, mương được thực hiện thường xuyên hơn, nhất là trước và trong mùa mưa, nhằm hạn chế bùn đất, rác thải gây cản trở dòng chảy.
Thành phố cũng sẽ cập nhật, thống kê các điểm ngập và khu vực có nguy cơ ngập trên toàn địa bàn để xây dựng danh mục ưu tiên xử lý theo từng giai đoạn. Cách làm này giúp nguồn vốn đầu tư được bố trí theo mức độ cấp thiết, tránh dàn trải, đồng thời tạo cơ sở để theo dõi tiến độ khắc phục từng điểm ngập.
Tình trạng ngập không chỉ xảy ra tại khu vực đô thị mà còn xuất hiện ở một số vùng nông thôn. (Ảnh: CTV)
Đối với các dự án thoát nước trọng điểm, thành phố sẽ đôn đốc đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa công trình vào khai thác. Cùng với ngân sách nhà nước, kế hoạch cũng đề cập việc huy động nguồn lực xã hội hóa nhằm bổ sung nguồn vốn cho các dự án chống ngập.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, Đồng Nai xác định quản lý quy hoạch là nội dung quan trọng trong kế hoạch chống ngập giai đoạn 2026 – 2030. Các cơ quan chức năng sẽ tăng cường quản lý quá trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, bảo đảm các dự án phát triển đô thị, giao thông và hạ tầng kỹ thuật phải tính toán đầy đủ yếu tố thoát nước, chống ngập ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi lấn chiếm kênh mương, sông suối, xả thải gây ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước. Đây là nhóm vấn đề tác động trực tiếp đến khả năng vận hành của mạng lưới thoát nước, nhất là tại các khu dân cư, khu vực ven sông, ven suối và các tuyến mương hở.
Ở cấp cộng đồng, thành phố sẽ đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm bảo vệ hệ thống thoát nước đô thị, không xả rác xuống cống rãnh, kênh mương. Các địa phương vận động người dân chủ động vệ sinh môi trường, khơi thông dòng chảy trước khu vực sinh sống nhằm hạn chế ùn ứ nước khi mưa lớn.
Trong điều kiện biến đổi khí hậu làm gia tăng các trận mưa cực đoan, công tác dự báo khu vực có nguy cơ ngập cũng sẽ được đẩy mạnh. Việc phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương được tăng cường để nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành trong phòng chống ngập.
Giai đoạn 2026 – 2030, Đồng Nai sẽ tiếp tục chú trọng vào nhóm có tính nền tảng đối với quản lý đô thị, nhất là khi thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều dự án hạ tầng, công nghiệp và khu dân cư quy mô lớn.
Mai Thanh
