Toàn cảnh Phiên họp trù bị chuẩn bị Hội thảo khoa học “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” tại tỉnh Cao Bằng (Ảnh: Bộ Xây dựng)
UBND tỉnh Cao Bằng đã có kế hoạch tổ chức Hội thảo khoa học – thực tiễn với chủ đề “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”. Theo kế hoạch, hội thảo dự kiến diễn ra trong 1 ngày, vào 17/4/2026, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cao Bằng, với khoảng 200 đại biểu tham dự. Hội thảo do UBND tỉnh Cao Bằng chủ trì, phối hợp Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng – Bộ Xây dựng tổ chức.
Hội thảo được tổ chức, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn ở các đô thị miền núi, nhất là khu vực phía Bắc, nơi mưa cực đoan, ngập cục bộ, lũ quét và sạt lở đang gây áp lực ngày càng lớn lên hệ thống hạ tầng đô thị.
Theo đánh giá của địa phương, một trong những điểm nghẽn hiện nay là còn thiếu dữ liệu nền, công cụ mô phỏng và cách tiếp cận đồng bộ giữa quy hoạch, thiết kế, xây dựng và vận hành hạ tầng thoát nước trong điều kiện rủi ro khí hậu mới. Trên cơ sở đó, hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần làm rõ cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác quy hoạch, quản lý và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển đô thị của tỉnh theo hướng thông minh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo kế hoạch, hội thảo hướng tới nhiều mục tiêu. Trước hết là nhận diện rõ hơn các rủi ro khí hậu cực đoan đối với đô thị miền núi, từ ngập, lũ quét, sạt lở đến những tác động lên hạ tầng thiết yếu. Bên cạnh đó, hội thảo sẽ trao đổi các giải pháp quy hoạch, xây dựng và hạ tầng kỹ thuật theo hướng “sống cùng nước”, chủ động điều tiết và giảm thiểu thiệt hại. Một nội dung quan trọng khác là chia sẻ phương pháp xây dựng, sử dụng các bộ dữ liệu và mô hình như IDF, DEM, mô phỏng 2D/3D nhằm nâng cao chất lượng dự báo, thiết kế và vận hành hạ tầng. Từ các trao đổi này, Ban tổ chức hướng tới hình thành các khuyến nghị kỹ thuật, khuyến nghị chính sách và định hướng tích hợp vào quy hoạch, xây dựng, quản lý đô thị miền núi trong thời gian tới.
Mưa cực đoan, biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng nặng nề đến tỉnh Cao Bằng cùng nhiều địa phương khác (Ảnh: Internet)
Hội thảo không chỉ dừng ở trao đổi học thuật mà còn hướng tới tạo sự đồng thuận về một cách tiếp cận mới đối với đô thị miền núi, chuyển từ tư duy “chống lũ” sang “thích ứng chủ động”, coi nước là yếu tố cần được quản trị ngay trong quy hoạch và phát triển hạ tầng.
Theo chương trình dự kiến, hội thảo được thiết kế với 4 phiên tọa đàm. Phiên thứ nhất tập trung vào quy hoạch đô thị miền núi thích ứng biến đổi khí hậu. Phiên thứ hai bàn về hạ tầng kỹ thuật, điều tiết nước và các mô hình như Sponge City, LID, hồ điều hòa, túi chứa chiến lược, hành lang sông suối. Phiên thứ ba dành cho dữ liệu, mô hình hóa, công nghệ phục vụ quy hoạch và vận hành, với các nội dung như IDF, DEM, GIS, mô phỏng 2D/3D và cảnh báo sớm. Phiên thứ tư tập trung vào cơ chế chính sách, quản trị rủi ro và nâng cao năng lực. Xen giữa các phiên là phần thảo luận, tổng hợp ý kiến và kết luận hội thảo.
Ngoài ra, kế hoạch còn bố trí các hoạt động bên lề và khảo sát thực địa để tăng tính thực tiễn. Cụ thể, sẽ có tọa đàm về hiện trạng đô thị, các điểm ngập, lưu vực thoát nước, khu vực nguy cơ sạt lở; trình diễn dữ liệu, mô hình mô phỏng ngập, bản đồ rủi ro và kịch bản vận hành. Bên cạnh đó là chương trình khảo sát tại một số vị trí điển hình như điểm ngập cục bộ, hành lang sông suối, “cổ chai” thoát nước, khu vực dự kiến làm hồ điều tiết – trữ nước. Hoạt động này nhằm giúp cơ quan quản lý, chuyên gia, đơn vị tư vấn và địa phương cùng rà soát thực địa, xác định các ưu tiên và đề xuất thí điểm.
Theo kế hoạch, sản phẩm đầu ra của hội thảo không chỉ là kỷ yếu và các bài tham luận được biên tập, xuất bản, mà còn có bộ khuyến nghị cuối hội thảo, bao gồm khuyến nghị kỹ thuật về quy hoạch, hạ tầng, dữ liệu, mô hình; khuyến nghị chính sách, thể chế; cùng khung tư duy và nguyên tắc vận hành nước đô thị miền núi theo chuỗi “Giữ – Thấm – Trữ – Trễ – Xả có kiểm soát”. Hội thảo cũng hướng tới xây dựng danh mục nhiệm vụ, dự án ưu tiên giai đoạn 2026 – 2030, như hoàn thiện dữ liệu IDF-DEM và nền tảng GIS/cảnh báo sớm, thí điểm mô hình mô phỏng ngập cho 1 – 2 tiểu lưu vực hoặc đô thị, triển khai các giải pháp điều tiết nước, xử lý điểm nghẽn thoát nước và xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Trên cơ sở kết quả hội thảo, tỉnh Cao Bằng dự kiến kiến nghị Chính phủ xem xét hỗ trợ đầu tư thí điểm mô hình thích ứng khí hậu cho địa phương, đồng thời đề xuất xây dựng Chương trình quốc gia “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”. Nếu các khuyến nghị được cụ thể hóa thành chương trình hành động và dự án ưu tiên, hội thảo sẽ tạo thêm cơ sở thực tiễn cho việc hoàn thiện mô hình đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu trong giai đoạn tới.
An Nhiên
