Khoảng cách vẫn còn ở khu vực nông thôn
Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030 đã xác định rõ chỉ tiêu bao phủ nước sạch là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn tới. Mục tiêu không chỉ dừng ở nâng tỷ lệ tiếp cận mà còn hướng đến bảo đảm cấp nước an toàn, ổn định và bền vững.
Hiện tỉnh Đồng Nai có 9 đơn vị tham gia cấp nước sạch phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Ảnh: Hoàng Lộc
Thông tin từ Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai cho biết, hiện trên địa bàn tỉnh có 19 đơn vị tham gia cấp nước sạch phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Ở khu vực phía Nam của tỉnh, nơi tập trung các đô thị lớn, hệ thống cấp nước đã được đầu tư tương đối hoàn chỉnh. Công ty CP Cấp nước Đồng Nai và các đơn vị thành viên đang đảm nhận hơn 85% lượng nước cấp cho khu vực này, với tổng công suất thiết kế trên 508.000 m³ mỗi ngày đêm.
Trong khi đó, phía Bắc tỉnh có 10 nhà máy cấp nước đô thị cùng các trạm cấp nước khu công nghiệp nhưng tổng công suất chỉ khoảng 85.000 m³ mỗi ngày đêm. Hệ thống này mới cơ bản đáp ứng nhu cầu tại một số phường trung tâm và phục vụ sản xuất công nghiệp.
Tại khu vực nông thôn, toàn tỉnh hiện có 130 công trình cấp nước tập trung, phần lớn khai thác nước ngầm. Tổng công suất thiết kế đạt khoảng 67.000m³ mỗi ngày đêm nhưng công suất khai thác thực tế chỉ đạt khoảng 48%. Đáng chú ý, tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước máy mới đạt khoảng 6%, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu 85% vào năm 2030.
Sự chênh lệch giữa đô thị và nông thôn cho thấy bài toán cấp nước của Đồng Nai không nằm ở thiếu nguồn, mà ở cách tổ chức và phân bổ hệ thống.
Chuyển hướng sang khai thác nước mặt
Đồng Nai được đánh giá là địa phương có nguồn nước mặt dồi dào. Sông Đồng Nai, hồ Trị An cùng nhiều hồ thủy lợi như Gia Ui, Núi Le, Sông Mây, Cầu Mới, Đa Tôn, Suối Cả, Phước Thái đang cung cấp nguồn nước quan trọng cho sinh hoạt và sản xuất. Bên cạnh đó, các hồ Thác Mơ, Cần Đơn, Srok Phu Miêng và Phước Hòa tham gia điều tiết nguồn nước, còn hồ Dầu Tiếng đã được cho phép khai thác nước thô phục vụ các dự án cấp nước sinh hoạt và nông nghiệp công nghệ cao.
Trước thực trạng nhiều công trình nông thôn phụ thuộc vào nước ngầm, lãnh đạo tỉnh xác định sẽ giảm dần khai thác nguồn này nhằm hạn chế nguy cơ suy giảm mực nước, ô nhiễm và sụt lún đất. Việc ưu tiên nước mặt được xem là định hướng lâu dài để bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu và mùa khô kéo dài.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hoàng cho biết, tỉnh yêu cầu các doanh nghiệp nâng công suất khai thác từ sông, hồ; đồng thời hoàn thiện mạng lưới cấp nước đô thị, đặc biệt tại các đô thị nhỏ, khu công nghiệp mới và vùng ven. Song song đó là nâng cấp hệ thống truyền tải, phân phối để giảm thất thoát và bảo đảm áp lực cấp nước ổn định.
Mốc 2030 và yêu cầu đồng bộ hệ thống
Để cụ thể hóa mục tiêu 2030, các doanh nghiệp cấp nước đã chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư. Công ty CP Cấp nước Đồng Nai dự kiến bố trí khoảng 428 tỷ đồng cho hạ tầng nước sạch. Nguồn vốn tập trung vào nâng công suất nhà máy, mở rộng mạng lưới, cải tạo tuyến ống và ứng dụng công nghệ trong vận hành nhằm chống thất thoát và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Đồng Nai đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng cấp nước. Ảnh: Hoàng Lộc
Tại khu vực phía Bắc tỉnh Đồng Nai, Công ty CP Cấp Thoát nước Bình Phước hiện quản lý hai nhà máy nước tại Đồng Xoài với công suất 30.000 m³ mỗi ngày đêm và tại Phước Long với công suất 10.000 m³ mỗi ngày đêm. Doanh nghiệp đã đề xuất nâng công suất Nhà máy Đồng Xoài lên 38.000–40.000 m³ mỗi ngày đêm, đồng thời mở rộng cấp nước về 5 xã theo đề nghị của địa phương.
Tuy nhiên, theo đại diện doanh nghiệp, việc đầu tư cấp nước về khu vực xã gặp nhiều khó khăn do nhu cầu thấp trong khi vốn đầu tư lớn. Một số địa bàn còn xuất hiện tình trạng nhiều đơn vị cùng tham gia cấp nước, gây phân tán nguồn lực. Vì vậy, kiến nghị phân vùng cấp nước rõ ràng đang được đặt ra để nâng cao hiệu quả đầu tư.
Với mục tiêu 92% đô thị và 85% nông thôn được sử dụng nước sạch đạt chuẩn, Đồng Nai đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng cấp nước. Bài toán không chỉ là tăng công suất mà còn là tổ chức lại mạng lưới, kết nối hệ thống giữa các khu vực và nâng cao hiệu quả vận hành.
Khi khoảng cách giữa đô thị và nông thôn được thu hẹp, khi nguồn nước mặt được khai thác hợp lý và nước ngầm được kiểm soát, mục tiêu 2030 sẽ không chỉ là một con số trong nghị quyết mà trở thành nền tảng cho phát triển bền vững của địa phương trong những năm tới.
Mai Thanh
