Nhân viên Xí nghiệp Cấp nước Cần Giờ lắp đặt hệ thống đồng hồ nước mới cho các hộ dân.
Khi phương thức truyền thống dần bộc lộ hạn chế
Trong nhiều năm qua, phần lớn hệ thống cấp nước tại Việt Nam vẫn sử dụng đồng hồ cơ khí kết hợp ghi chỉ số thủ công. Phương thức này có ưu điểm là chi phí đầu tư ban đầu thấp và dễ triển khai trên diện rộng. Tuy nhiên, khi quy mô đô thị ngày càng mở rộng, mô hình quản lý truyền thống cũng bộc lộ nhiều hạn chế.
Việc ghi nhận chỉ số bằng nhân công không chỉ mất nhiều thời gian mà còn phụ thuộc lớn vào yếu tố con người. Bên cạnh đó, công tác theo dõi dữ liệu tiêu thụ nước gần như chỉ được thực hiện theo chu kỳ tháng, khiến việc phát hiện bất thường như rò rỉ, thất thoát hoặc sử dụng nước vượt ngưỡng gặp nhiều khó khăn.
Trong khi đó, sự phát triển của công nghệ Internet vạn vật (IoT), truyền dẫn dữ liệu không dây và các nền tảng quản trị số đang mở ra hướng tiếp cận mới cho ngành Nước. Đồng hồ nước thông minh được xem là một trong những giải pháp có khả năng hỗ trợ tự động hóa quá trình ghi nhận và quản lý dữ liệu tiêu thụ nước.
Khác với đồng hồ truyền thống, hệ thống đồng hồ thông minh cho phép dữ liệu được thu thập và truyền tự động thông qua sóng vô tuyến hoặc kết nối mạng. Thông tin tiêu thụ nước có thể được cập nhật theo thời gian thực hoặc gần thời gian thực, giúp đơn vị vận hành theo dõi biến động trên mạng lưới nhanh hơn.
Theo các chuyên gia Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường của VWSA, công nghệ đọc số tự động có thể góp phần giảm áp lực cho công tác ghi số thủ công, đồng thời hỗ trợ nâng cao khả năng theo dõi dữ liệu, quản lý thất thoát nước và phục vụ quá trình chuyển đổi số ngành nước. Đối với người sử dụng, việc số hóa dữ liệu tiêu thụ cũng được kỳ vọng sẽ giúp quá trình theo dõi lượng nước sử dụng thuận tiện và minh bạch hơn.
Mạnh dạn số hóa hệ thống đồng hồ nước
Trên thế giới, đồng hồ nước thông minh đã được triển khai tại một số đô thị nhằm phục vụ công tác quản lý dữ liệu và vận hành mạng lưới cấp nước. Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp cấp nước cũng đang từng bước nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai đưa vào sử dụng các giải pháp đọc số tự động.
Thế hệ đồng hồ thông minh nhận được sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp, đơn vị.
Đơn cử như ở phía Nam, Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (SAWACO) hiện đã triển khai lắp đặt hơn 50.000 đồng hồ nước thông minh có khả năng truyền dữ liệu từ xa tại một số khu vực thuộc TP.HCM. Hệ thống này được sử dụng nhằm hỗ trợ công tác ghi nhận dữ liệu tiêu thụ nước, giảm áp lực ghi số thủ công và phục vụ quản lý vận hành.
Tại khu vực phía Bắc, xu hướng nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp đọc số tự động cũng đang được nhiều doanh nghiệp và đơn vị cấp nước quan tâm, đặc biệt tại các khu đô thị, dự án phát triển hạ tầng và bất động sản quy mô lớn như các dự án của Vingroup, Sun Group, MIK Group, KDI Holdings,…
Trong bối cảnh đó, một trong những đề xuất đáng chú ý là kế hoạch phối hợp nghiên cứu mô hình “Thí điểm kết nối đọc thông minh trên đồng hồ nước” giữa Công ty TNHH Deviwas và một đơn vị cấp nước khu vực Hà Nội.
Theo nội dung đề xuất, mô hình được nghiên cứu theo hướng tích hợp giữa đồng hồ nước cơ khí, mặt đọc dữ liệu tự động, thiết bị thu tín hiệu và phần mềm quản lý tập trung. Dữ liệu tiêu thụ nước sẽ được truyền thông qua công nghệ vô tuyến để phục vụ công tác theo dõi và quản lý vận hành.
Đề án hiện được giới thiệu là mô hình nghiên cứu thí điểm nhằm đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ trong điều kiện thực tế, chưa phải quyết định triển khai chính thức trên diện rộng.
Doanh nghiệp đề xuất cho biết hệ thống nghiên cứu sử dụng công nghệ truyền thông vô tuyến công suất thấp chuyên biệt cho ngành nước, hướng tới khả năng hoạt động ổn định trong môi trường đô thị và hạ tầng ngầm. Dữ liệu sau khi thu thập sẽ được kết nối với nền tảng phần mềm để hỗ trợ giám sát và quản lý.
Xu hướng mới của ngành hạ tầng đô thị
Giới chuyên môn nhận định, việc nghiên cứu, thử nghiệm và đưa vào sử dụng các mô hình đồng hồ nước thông minh là một phần quan trọng trong xu hướng chuyển đổi số hạ tầng kỹ thuật đô thị đang diễn ra hiện nay. Cùng với các hạ tầng đô thị như giao thông thông minh hay chiếu sáng thông minh, lĩnh vực cấp nước cũng đang từng bước tiếp cận các giải pháp quản trị số nhằm nâng cao hiệu quả vận hành.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng việc triển khai cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, có đánh giá kỹ về hạ tầng kỹ thuật, tính ổn định của hệ thống, khả năng bảo mật dữ liệu cũng như hiệu quả đầu tư trước khi mở rộng quy mô.
Sự hiện diện của đồng hồ thông minh ở thời điểm hiện tại cho thấy ngành Nước đang có những bước tiến đáng kệ trong lộ trình chuyển đổi số. Đây được xem là tín hiệu cho thấy hạ tầng đô thị Việt Nam đang dần tiếp cận các mô hình quản lý và vận hành thông minh hơn nữa trong tương lai.
Thay vì đầu tư đồng loạt ngay từ đầu, một số doanh nghiệp lựa chọn phương án triển khai hạ tầng đồng hồ nước có khả năng “sẵn sàng công nghệ”, cho phép nâng cấp dần sang giải pháp đọc số tự động và quản lý dữ liệu thông minh theo từng giai đoạn, nhằm cân bằng giữa yêu cầu chuyển đổi số và bài toán chi phí đầu tư.
Khiêm Anh
