Toàn cảnh hội thảo
Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Phi Thường – Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, ông Trương Hải Long – Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, ông Lương Ngọc Khánh – Phó phòng Quản lý Cấp thoát nước – Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, Bộ Xây dựng.
Về phía Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) có sự tham dự của ông Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch thường trực, bà Nguyễn Việt Hương – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường (IWASSE).
Tham dự hội thảo còn có sự góp mặt của đại diện Hội Thủy lợi Việt Nam, đại diện Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia cùng các nhà khoa học, chuyên gia trong ngành Nước.
Ông Nguyễn Đức Hưng – Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo.
Thực trạng úng ngập tại Hà Nội
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đức Hưng – Giám đốc Trung tâm Quản lý Hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Đề án xử lý úng ngập tại khu vực nội thành Hà Nội: “Đây là đề án có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ nhằm giải quyết các điểm úng ngập cục bộ trước mắt, mà hướng tới mục tiêu căn cơ là nâng cao năng lực toàn hệ thống thoát nước đô thị, bảo đảm an toàn giao thông, ổn định dân sinh và nâng cao chất lượng môi trường sống của người dân Thủ đô. Căn cứ vào số liệu hiện trạng, tình trạng úng ngập, quá tải của hệ thống thoát nước, đơn vị tư vấn phân tích đánh giá nguyên nhân, tính toán, chạy mô hình thủy lực. Từ đó, đơn vị đã đưa ra giải pháp bao gồm cả giải pháp công trình và giải pháp phi công trình. Đề án cũng đưa ra các đề xuất kiến nghị danh mục dự án đầu tư giai đoạn 2026 – 2030”.
Hiện nay, Hà Nội có 4 lưu vực thoát nước chính, nhưng mới chỉ lưu vực sông Tô Lịch được đầu tư tương đối hoàn chỉnh. Hệ thống hồ điều hòa chưa đến 20% so với quy hoạch, các trạm bơm đầu mối cũng chỉ đạt khoảng 20% công suất. Toàn bộ hệ thống vẫn phụ thuộc lớn vào trạm bơm Yên Sở với công suất khoảng 90m³/giây. Điều này khiến thành phố dễ rơi vào tình trạng ngập úng khi xảy ra mưa lớn, đặc biệt trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh và cao độ nền xây dựng chưa được quản lý chặt chẽ.
Ông Nguyễn Phi Thường – Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất ý kiến tại hội thảo.
Tại hội thảo, ông Nguyễn Phi Thường – Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội nhận định: Hạ tầng thoát nước chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa; công tác quản lý cao độ nền xây dựng còn bất cập. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, khiến nhiều quy hoạch cũ không còn phù hợp. Đợt mưa lũ tháng 9 và tháng10 năm 2025 đã gây ngập cục bộ tại nội thành Hà Nội, cao điểm có đến 200 điểm ngập đã cho thấy sự cấp bách của việc nâng cấp hệ thống thoát nước.
Đề án chống ngập giai đoạn 2026 – 2030
Bà Phạm Vân Quỳnh – Chủ nhiệm Đề án báo cáo tại hội thảo.
Báo cáo tại hội thảo, bà Phạm Vân Quỳnh – Chủ nhiệm Đề án đã có phần giới thiệu, báo cáo về Đề án xử lý úng ngập trên địa bàn khu vực nội thành Hà Nội, giai đoạn 2026 – 2030.
Theo đó, đề án hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực toàn hệ thống thoát nước đô thị, bảo đảm an toàn giao thông, ổn định dân sinh và cải thiện môi trường sống. Đề án được xây dựng dựa trên phân tích nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp công trình và phi công trình, cùng danh mục dự án đầu tư giai đoạn 2026 – 2030.
Tổng kinh phí thực hiện đề án dự kiến khoảng 20.000 tỷ đồng, trong đó 10.000 tỷ đồng từ các dự án chống ngập đang triển khai và 10.000 tỷ đồng cần bổ sung. Đây là khoản đầu tư lớn, thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc giải quyết triệt để tình trạng ngập úng.
Theo đề xuất giải pháp trong đề án, cần kết hợp giữa giải pháp “xám” (công trình) và giải pháp “xanh” (phi công trình), tiếp cận theo lưu vực và vận hành thống nhất.
Ở nhóm giải pháp công trình, thành phố sẽ tập trung vào việc cải tạo, nâng cấp mạng lưới cống, bổ sung và nâng cao hiệu quả các hồ điều hòa, tăng công suất các trạm bơm, đồng thời hoàn thiện hệ thống kênh, mương theo quy hoạch.
Trong khi đó, nhóm giải pháp phi công trình nhấn mạnh việc tăng cường công tác duy tu, bảo dưỡng; hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, đặc biệt giữa thoát nước đô thị và thủy lợi; xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ và tiến tới hình thành trung tâm điều hành theo thời gian thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và ứng phó kịp thời với các tình huống ngập úng.
Đáng chú ý, Hà Nội định hướng phát triển theo mô hình “đô thị bọt biển”, tăng khả năng thấm, trữ và tiêu thoát nước tự nhiên. Đây là xu hướng hiện đại, đã được nhiều quốc gia áp dụng để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hướng tới hệ thống thoát nước, ứng phó úng ngập bền vững
Trong quá trình thảo luận, các chuyên gia đã đưa ra những góc nhìn đa chiều và đề xuất quan trọng nhằm hoàn thiện đề án chống ngập cho Hà Nội. Các ý kiến tập trung vào việc phân tích nguyên nhân, bổ sung kịch bản ứng phó với úng ngập và đề xuất giải pháp cụ thể cho từng tình huống, từ đó tạo nền tảng cho một hệ thống thoát nước đô thị vừa hiệu quả trước mắt, vừa bền vững lâu dài.
TS. Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch thường trực VWSA nhấn mạnh, cần có bản đồ chi tiết quy hoạch chống ngập.
Thảo luận tại hội thảo, TS. Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch thường trực VWSA nhấn mạnh, cần phân định rõ giữa “ngập” do mưa lớn và “lụt” do nước sông dâng cao, từ đó triển khai đồng thời hai nhóm giải pháp. Ông cũng đề xuất xây dựng bản đồ chi tiết quy hoạch chống úng ngập, bổ sung các vùng đệm cho phép ngập tạm thời như sân vận động, khu cây xanh.
TS. Hoàng Thái Đại – đại diện Hội Thủy lợi Việt Nam đề xuất cần xây dựng kịch bản ứng phó ngập do mưa cực đoan.
Theo TS.Hoàng Thái Đại – đại diện Hội Thủy lợi Việt Nam, cần xây dựng kịch bản ứng phó úng ngập do mưa cực đoan, đồng thời gắn kết hệ thống thoát nước đô thị với hệ thống tiêu thoát nước nông nghiệp.
GS.TS Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh cần cập nhật và đánh giá tình trạng ngập theo số liệu lượng mưa.
Đề xuất tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Việt Anh – Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) nhấn mạnh: Cần cập nhật số liệu lượng mưa gần đây để có đánh giá chính xác, đặc biệt tại các điểm ngập cục bộ. Đồng thời, cần xây dựng kịch bản ứng phó với những trận mưa vượt quá khả năng kiểm soát.
GS. Lê Văn Nghị góp ý tại hội thảo.
GS. Lê Văn Nghị – Giám đốc Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia cho rằng, cường độ mưa trong tính toán hiện còn thấp, cần lựa chọn mô hình phù hợp hơn. Hệ thống cống nên được thiết kế với kích thước lớn, kết hợp chức năng dẫn và trữ nước. Việc hạ mực nước các sông nội thành cũng góp phần tạo thêm không gian chứa nước, chống ngập.
Hà Nội đang đứng trước thách thức lớn về ngập úng đô thị, nhưng với Đề án xử lý chống ngập trên địa bàn khu vực nội đô giai đoạn 2026 – 2030, cùng định hướng “đô thị bọt biển”, thành phố có thể tạo ra bước ngoặt trong quản lý thoát nước.
Đề án xử lý chống úng ngập giai đoạn 2026 – 2030 không chỉ nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách trước mắt mà còn hướng tới xây dựng kịch bản ứng phó lâu dài, phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây sẽ là “khớp nối” quan trọng, góp phần từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo hướng đồng bộ, tổng thể và bền vững. Nếu được triển khai hiệu quả, đề án sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân, giảm thiểu thiệt hại do ngập úng, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng một Thủ đô hiện đại, xanh và bền vững.
Tường Thư
